Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị Hiệu Quả

Viêm phế quản có đờm đặc là tình trạng viêm nhiễm đường hô hấp dưới, khiến niêm mạc phế quản bị tổn thương và tiết ra nhiều dịch nhầy đặc quánh. Đây là một trong những bệnh lý hô hấp phổ biến nhất, gây khó chịu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Khi mắc phải tình trạng này, người bệnh thường xuyên phải đối mặt với những cơn ho dai dẳng, khó thở và cảm giác nặng ngực. Việc hiểu rõ về cơ chế hình thành đờm đặc, nguyên nhân gây bệnh cũng như các phương pháp điều trị và phòng ngừa sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe hô hấp của mình một cách tốt nhất.

Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc Là Gì?

Viêm phế quản là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại lớp niêm mạc lót bên trong các ống phế quản, vốn có nhiệm vụ dẫn khí từ khí quản vào phổi. Khi bị viêm, lớp niêm mạc này sẽ sưng tấy, phù nề và tăng tiết dịch nhầy. Dịch nhầy này ban đầu có thể loãng, nhưng nếu không được xử lý kịp thời hoặc do tác nhân gây bệnh mạnh, nó sẽ dần trở nên đặc quánh, bám chặt vào thành phế quản. Đờm đặc thường có màu trắng đục, vàng xanh hoặc xanh lá cây, tùy thuộc vào loại tác nhân gây bệnh. Đờm đặc chứa nhiều tế bào bạch cầu, vi khuẩn, virus và các mảnh vụn tế bào đã chết. Sự tích tụ của đờm đặc trong lòng phế quản sẽ gây cản trở quá trình lưu thông không khí, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh hơn và làm cho tình trạng viêm nhiễm trở nên trầm trọng hơn.

Phân Loại Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Viêm phế quản có đờm đặc được chia thành hai loại chính dựa trên thời gian và tính chất của bệnh:

Viêm Phế Quản Cấp Tính

Viêm phế quản cấp tính thường khởi phát đột ngột và kéo dài từ 1 đến 3 tuần. Tình trạng này thường xảy ra sau khi người bệnh bị nhiễm virus đường hô hấp trên như cảm lạnh hoặc cúm. Đờm trong giai đoạn đầu thường loãng và trong, nhưng sau vài ngày có thể chuyển sang màu vàng hoặc xanh và trở nên đặc hơn. Viêm phế quản cấp tính thường tự khỏi mà không cần điều trị đặc hiệu, tuy nhiên việc kiểm soát triệu chứng ho và long đờm là rất quan trọng.

Viêm Phế Quản Mạn Tính

Viêm phế quản mạn tính được chẩn đoán khi người bệnh có ho và khạc đờm kéo dài ít nhất 3 tháng trong năm, liên tục trong 2 năm liên tiếp. Đây là một dạng của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Nguyên nhân chính gây ra tình trạng này thường là do hút thuốc lá lâu năm hoặc tiếp xúc thường xuyên với khói bụi, hóa chất độc hại trong môi trường làm việc. Đờm trong viêm phế quản mạn tính thường rất đặc, dai và khó khạc ra ngoài, đặc biệt vào buổi sáng sau khi ngủ dậy.

Nguyên Nhân Gây Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng viêm phế quản có đờm đặc. Việc xác định chính xác nguyên nhân sẽ giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả cao hơn:

Nhiễm Virus Và Vi Khuẩn

Virus là tác nhân phổ biến nhất gây viêm phế quản cấp tính, chiếm khoảng 85-90% các trường hợp. Các loại virus thường gặp bao gồm virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV), rhinovirus và coronavirus. Khi hệ miễn dịch suy yếu, vi khuẩn có thể tấn công và gây bội nhiễm, làm cho đờm trở nên đặc hơn và có màu xanh hoặc vàng. Các loại vi khuẩn thường gặp là Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae và Streptococcus pneumoniae.

Hút Thuốc Lá Chủ Động Và Thụ Động

Khói thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại làm tổn thương trực tiếp đến niêm mạc phế quản. Hút thuốc làm tê liệt các lông chuyển – những cấu trúc nhỏ có nhiệm vụ quét sạch đờm và bụi bẩn ra khỏi đường hô hấp. Khi lông chuyển bị tổn thương, đờm sẽ tích tụ lại và trở nên đặc quánh. Người hút thuốc thường có tình trạng ho có đờm kéo dài, đặc biệt vào buổi sáng.

Ô Nhiễm Không Khí Và Môi Trường Làm Việc

Tiếp xúc lâu dài với không khí ô nhiễm, khói bụi công nghiệp, hóa chất độc hại hoặc khói than sẽ kích thích niêm mạc phế quản tiết nhiều đờm hơn. Những người làm việc trong môi trường khai thác mỏ, công trường xây dựng, nhà máy hóa chất hoặc nơi có nhiều khói bụi có nguy cơ cao mắc viêm phế quản mạn tính có đờm đặc.

Trào Ngược Dạ Dày Thực Quản

Dịch axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản và vào đường hô hấp có thể gây kích ứng niêm mạc phế quản, dẫn đến viêm và tăng tiết đờm. Tình trạng này thường xảy ra vào ban đêm khi người bệnh nằm, khiến họ thức dậy với cảm giác ho và khạc đờm đặc.

Triệu Chứng Nhận Biết Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Nhận biết sớm các triệu chứng của viêm phế quản có đờm đặc sẽ giúp bạn có hướng điều trị kịp thời và hiệu quả:

Ho Nhiều Và Ho Kéo Dài

Ho là triệu chứng điển hình nhất của viêm phế quản. Ban đầu ho có thể khan, nhưng sau đó chuyển thành ho có đờm. Cơn ho thường nặng hơn vào ban đêm và buổi sáng sớm, gây mất ngủ và mệt mỏi. Ho có thể kéo dài từ 2 đến 3 tuần trong viêm phế quản cấp tính, hoặc dai dẳng nhiều tháng trong viêm phế quản mạn tính.

Khạc Đờm Đặc

Đờm đặc là dấu hiệu đặc trưng của bệnh. Đờm có thể có màu trắng đục, vàng, xanh lá cây hoặc đôi khi lẫn máu. Đờm đặc thường khó khạc ra, gây cảm giác vướng víu, khó chịu ở cổ họng và ngực. Số lượng đờm có thể tăng lên đáng kể vào buổi sáng.

Khó Thở Và Thở Khò Khè

Khi đờm đặc tích tụ nhiều trong lòng phế quản, đường thở bị thu hẹp, gây khó thở, đặc biệt khi gắng sức. Người bệnh có thể nghe thấy tiếng thở khò khè hoặc tiếng rít khi thở ra. Cảm giác nặng ngực, tức ngực cũng thường xuyên xuất hiện.

Sốt Và Mệt Mỏi

Trong giai đoạn cấp tính, người bệnh có thể bị sốt nhẹ đến vừa, kèm theo cảm giác ớn lạnh, đau nhức cơ thể và mệt mỏi toàn thân. Những triệu chứng này thường giảm dần sau vài ngày nhưng cơn ho và đờm đặc có thể kéo dài hơn.

Biến Chứng Nguy Hiểm Của Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời, viêm phế quản có đờm đặc có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm:

Viêm Phổi

Đờm đặc là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển. Khi vi khuẩn xâm nhập sâu vào nhu mô phổi, chúng có thể gây viêm phổi – một tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có hệ miễn dịch suy yếu.

Suy Hô Hấp Mạn Tính

Viêm phế quản mạn tính có đờm đặc kéo dài sẽ làm tổn thương vĩnh viễn cấu trúc phế quản và phế nang, dẫn đến suy giảm chức năng hô hấp. Người bệnh sẽ ngày càng khó thở hơn, giảm khả năng vận động và chất lượng cuộc sống suy giảm nghiêm trọng.

Bệnh Tim Mạch

Viêm phế quản mạn tính làm tăng áp lực trong động mạch phổi, dẫn đến tâm phế mạn – một tình trạng suy tim phải. Ngoài ra, tình trạng viêm mạn tính cũng làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Phương Pháp Chẩn Đoán Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Để chẩn đoán chính xác tình trạng viêm phế quản có đờm đặc, bác sĩ sẽ thực hiện các bước sau:

Khám Lâm Sàng

Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh, thói quen hút thuốc, môi trường làm việc và lắng nghe phổi bằng ống nghe. Tiếng ran ẩm, ran rít hoặc tiếng thở bất thường sẽ được ghi nhận.

Xét Nghiệm Đờm

Mẫu đờm sẽ được lấy và nuôi cấy để xác định loại vi khuẩn gây bệnh và kiểm tra độ nhạy cảm với kháng sinh. Xét nghiệm này giúp bác sĩ lựa chọn loại kháng sinh phù hợp nhất.

Chụp X-Quang Ngực

Chụp X-quang giúp loại trừ các bệnh lý khác như viêm phổi, lao phổi hoặc ung thư phổi. Hình ảnh X-quang cũng cho thấy mức độ tổn thương của phế quản và phổi.

Đo Chức Năng Hô Hấp

Phương pháp này đo lượng không khí mà người bệnh có thể hít vào và thở ra, cũng như tốc độ luồng khí. Kết quả đo giúp đánh giá mức độ tắc nghẽn đường thở và theo dõi tiến triển của bệnh.

Phương Pháp Điều Trị Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Việc điều trị viêm phế quản có đờm đặc cần kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả tối ưu:

Sử Dụng Thuốc Theo Chỉ Định

Loại Thuốc	Công Dụng	Ví Dụ
Thuốc long đờm	Làm loãng đờm, giúp dễ khạc ra ngoài	Acetylcystein, Bromhexin, Ambroxol
Thuốc giãn phế quản	Làm giãn cơ trơn phế quản, giảm khó thở	Salbutamol, Ipratropium
Kháng sinh	Tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh (chỉ khi có bội nhiễm)	Amoxicillin, Azithromycin
Thuốc kháng viêm	Giảm viêm niêm mạc phế quản	Corticosteroid dạng hít

Vật Lý Trị Liệu Hô Hấp

Vỗ rung lồng ngực và hướng dẫn người bệnh ho có kiểm soát là kỹ thuật quan trọng giúp làm long đờm đặc. Kỹ thuật này thường được thực hiện bởi kỹ thuật viên vật lý trị liệu hoặc người nhà được hướng dẫn. Người bệnh cũng có thể sử dụng các thiết bị hỗ trợ như thiết bị tạo áp lực dương khi thở ra (PEP) hoặc thiết bị rung lắc thành ngực.

Bổ Sung Nước Đầy Đủ

Uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày giúp làm loãng dịch nhầy, khiến đờm bớt đặc và dễ khạc hơn. Nước ấm, trà thảo mộc, nước gừng mật ong hoặc nước chanh ấm là những lựa chọn tốt. Tránh uống nước lạnh, nước có gas hoặc đồ uống chứa caffeine vì chúng có thể làm tăng tiết đờm.

Sử Dụng Máy Tạo Độ Ẩm

Không khí khô sẽ làm đờm trở nên đặc hơn và khó khạc hơn. Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc xông hơi nước nóng có thể giúp làm ẩm đường hô hấp, làm loãng đờm và giảm kích ứng niêm mạc phế quản.

Bài Thuốc Dân Gian Hỗ Trợ Long Đờm

Bên cạnh việc điều trị bằng thuốc Tây y, nhiều bài thuốc dân gian có tác dụng hỗ trợ làm loãng đờm và giảm ho hiệu quả:

Mật Ong Và Gừng Tươi

Mật ong có tính kháng khuẩn tự nhiên, trong khi gừng có tác dụng kháng viêm và làm ấm cơ thể. Kết hợp 2 thìa mật ong với 1 thìa nước gừng tươi, pha với nước ấm uống 2 lần mỗi ngày sẽ giúp làm dịu cổ họng và long đờm hiệu quả.

Lá Hẹ Hấp Đường Phèn

Lá hẹ có chứa allicin – một hoạt chất có khả năng kháng khuẩn mạnh. Hấp cách thủy lá hẹ với đường phèn, chắt lấy nước uống 2-3 lần mỗi ngày giúp giảm ho và tiêu đờm đặc.

Quất Xanh Ngâm Mật Ong

Quất xanh chứa nhiều tinh dầu và vitamin C, kết hợp với mật ong tạo thành bài thuốc trị ho có đờm hiệu quả. Ngâm quất xanh cắt lát với mật ong trong 1 tuần, sau đó ngậm hoặc pha nước ấm uống hàng ngày.

Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Người Bệnh Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị và phục hồi:

Thực Phẩm Nên Ăn

• Thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi, kiwi giúp tăng cường hệ miễn dịch
• Thực phẩm giàu kẽm như hàu, thịt bò, hạt bí ngô giúp giảm thời gian mắc bệnh
• Rau xanh đậm như cải xoăn, bông cải xanh chứa nhiều chất chống oxy hóa
• Tỏi và hành tây có tính kháng khuẩn tự nhiên
• Cá hồi, cá thu giàu omega-3 giúp giảm viêm
• Súp gà, cháo trắng nấu với lá hẹ dễ tiêu hóa và giúp bổ sung nước

Thực Phẩm Cần Tránh

• Đồ ăn chiên rán, nhiều dầu mỡ làm tăng tiết đờm
• Đồ ngọt, bánh kẹo, nước ngọt có gas làm đờm đặc hơn
• Sữa và các chế phẩm từ sữa có thể làm tăng độ đặc của đờm ở một số người
• Đồ uống lạnh, kem làm co thắt phế quản
• Rượu bia và chất kích thích gây mất nước và làm nặng thêm tình trạng viêm

Bài Tập Hô Hấp Giúp Long Đờm Hiệu Quả

Thực hiện các bài tập hô hấp đều đặn sẽ giúp cải thiện chức năng phổi và hỗ trợ quá trình long đờm:

Bài Tập Thở Mím Môi

Hít vào từ từ bằng mũi trong 2 giây, sau đó mím môi lại như sắp huýt sáo và thở ra từ từ trong 4-6 giây. Bài tập này giúp giữ cho đường thở mở lâu hơn, tạo áp lực để đẩy đờm ra ngoài. Thực hiện 5-10 lần mỗi buổi tập.

Bài Tập Thở Cơ Hoành

Nằm ngửa hoặc ngồi thoải mái, đặt một tay lên bụng và một tay lên ngực. Hít vào sâu bằng mũi sao cho bụng phồng lên, giữ ngực bất động. Thở ra từ từ bằng miệng, hóp bụng lại. Bài tập này giúp tăng cường sức mạnh cơ hoành và hỗ trợ tống đờm hiệu quả.

Kỹ Thuật Ho Có Kiểm Soát

Ngồi thẳng lưng, hít vào sâu bằng mũi, giữ hơi trong 2-3 giây. Mở miệng và ho 2 lần ngắn, dứt khoát để đẩy đờm từ phế quản nhỏ lên phế quản lớn và ra ngoài. Kỹ thuật này giúp tiết kiệm năng lượng và giảm mệt mỏi khi ho.

Sai Lầm Thường Gặp Khi Điều Trị Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Nhiều người bệnh mắc phải những sai lầm phổ biến khiến tình trạng bệnh kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng hơn:

Tự Ý Sử Dụng Kháng Sinh

Viêm phế quản cấp tính thường do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng với virus. Việc tự ý sử dụng kháng sinh không những không hiệu quả mà còn gây ra tình trạng kháng kháng sinh, làm giảm hiệu quả điều trị trong tương lai. Chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ và xác định có bội nhiễm vi khuẩn.

Lạm Dụng Thuốc Ức Chế Ho

Khi ho có đờm, việc sử dụng thuốc ức chế ho sẽ làm ức chế phản xạ ho tự nhiên của cơ thể, khiến đờm đặc bị giữ lại trong phế quản, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Chỉ nên dùng thuốc ức chế ho khi ho khan, ho nhiều gây mất ngủ hoặc nôn ói.

Bỏ Thuốc Điều Trị Giữa Chừng

Nhiều người thấy triệu chứng thuyên giảm đã tự ý ngừng thuốc mà không tham khảo ý kiến bác sĩ. Điều này khiến bệnh dễ tái phát và trở nên khó điều trị hơn. Cần tuân thủ đúng liệu trình điều trị theo chỉ định.

Tiếp Tục Hút Thuốc Khi Đang Điều Trị

Hút thuốc lá trong quá trình điều trị sẽ làm giảm hiệu quả của thuốc, kéo dài thời gian hồi phục và làm tăng nguy cơ biến chứng. Người bệnh cần kiên quyết bỏ thuốc lá để bảo vệ sức khỏe.

Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Áp dụng các biện pháp phòng ngừa sau đây sẽ giúp bạn giảm nguy cơ mắc viêm phế quản có đờm đặc:

Bỏ Thuốc Lá Hoàn Toàn

Đây là biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa viêm phế quản mạn tính. Bỏ thuốc lá sẽ giúp niêm mạc phế quản dần phục hồi, lông chuyển hoạt động trở lại bình thường và giảm tiết đờm đáng kể.

Tiêm Phòng Cúm Và Phế Cầu

Tiêm vắc-xin cúm hàng năm và vắc-xin phế cầu giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp, từ đó giảm nguy cơ mắc viêm phế quản. Đặc biệt quan trọng đối với người già, trẻ em và người có bệnh mạn tính.

Rửa Tay Thường Xuyên

Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, giúp loại bỏ virus và vi khuẩn gây bệnh.

Đeo Khẩu Trang Khi Ra Ngoài

Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, bệnh viện hoặc khi tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp giúp giảm nguy cơ lây nhiễm virus và hạn chế hít phải khói bụi ô nhiễm.

Giữ Ấm Cơ Thể Khi Thời Tiết Lạnh

Thời tiết lạnh làm co mạch máu và giảm sức đề kháng của niêm mạc đường hô hấp. Giữ ấm cổ, ngực và bàn chân khi trời lạnh, tránh ra ngoài vào sáng sớm hoặc đêm khuya khi nhiệt độ xuống thấp.

Khi Nào Cần Gặp Bác Sĩ?

Bạn cần đến gặp bác sĩ ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sau đây:

• Sốt cao trên 38,5 độ C kéo dài hơn 3 ngày
• Khó thở ngày càng tăng, thở nhanh, tím tái môi và đầu chi
• Ho ra máu hoặc đờm lẫn máu
• Đau ngực dữ dội
• Đờm đặc có mùi hôi bất thường
• Triệu chứng không cải thiện sau 2 tuần điều trị tại nhà
• Người bệnh là trẻ em dưới 3 tháng tuổi, người già trên 65 tuổi hoặc phụ nữ mang thai
• Người có bệnh nền như hen suyễn, tiểu đường, bệnh tim mạch hoặc suy giảm miễn dịch

Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Chăm Sóc Người Bệnh

Khi chăm sóc người bệnh viêm phế quản có đờm đặc tại nhà, cần lưu ý những điểm sau:

Vệ Sinh Môi Trường Sống

Giữ nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ, tránh ẩm mốc. Sử dụng máy lọc không khí nếu có điều kiện. Tránh sử dụng các chất tẩy rửa mạnh, nước hoa xịt phòng hoặc thuốc trừ sâu trong nhà vì chúng có thể kích thích đường hô hấp.

Chế Độ Nghỉ Ngơi Hợp Lý

Người bệnh cần được nghỉ ngơi đầy đủ, tránh làm việc nặng hoặc gắng sức. Nên ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm và có thể ngủ trưa 30 phút để phục hồi năng lượng.

Theo Dõi Diễn Biến Bệnh

Ghi chép lại tần suất ho, màu sắc và số lượng đờm, nhiệt độ cơ thể hàng ngày. Những thông tin này rất hữu ích khi tái khám và giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Viêm Phế Quản Có Đờm Đặc

Viêm phế quản có đờm đặc kéo dài bao lâu?

Viêm phế quản cấp tính thường kéo dài từ 1 đến 3 tuần. Tuy nhiên, cơn ho có thể kéo dài đến 3 tuần hoặc lâu hơn sau khi các triệu chứng khác đã giảm. Viêm phế quản mạn tính kéo dài ít nhất 3 tháng mỗi năm và tái phát liên tục trong 2 năm liên tiếp.

Viêm phế quản có đờm đặc có lây không?

Viêm phế quản cấp tính do virus hoặc vi khuẩn gây ra có thể lây lan qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Viêm phế quản mạn tính do hút thuốc hoặc ô nhiễm môi trường không lây nhiễm.

Có nên dùng thuốc kháng sinh khi bị viêm phế quản có đờm đặc?

Không nên tự ý dùng kháng sinh. Kháng sinh chỉ có hiệu quả khi nguyên nhân gây bệnh là vi khuẩn. Hầu hết các trường hợp viêm phế quản cấp tính đều do virus, vì vậy kháng sinh không có tác dụng. Bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh khi có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn như sốt cao kéo dài, đờm đặc có màu xanh hoặc vàng và kết quả xét nghiệm cho thấy nhiễm khuẩn.

Trẻ em bị viêm phế quản có đờm đặc nên xử lý như thế nào?

Trẻ em bị viêm phế quản có đờm đặc cần được đưa đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời. Không tự ý dùng thuốc ho cho trẻ dưới 2 tuổi. Bổ sung đủ nước, cho trẻ uống nước ấm, giữ ấm cơ thể và vỗ rung lồng ngực nhẹ nhàng giúp trẻ long đờm dễ dàng hơn.

Viêm phế quản có đờm đặc có nguy hiểm không?

Viêm phế quản cấp tính thường tự khỏi và ít nguy hiểm nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, viêm phế quản mạn tính có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, suy hô hấp mạn tính, tâm phế mạn và làm tăng nguy cơ tử vong. Vì vậy, cần điều trị dứt điểm và có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Người bệnh viêm ph